سرمدا شعری که گفتی خوب بود
صاف و بی تعقید و خوش اسلوب بود
مطلبش مطلوب بود
لیک تاریخی که گفتی سر بسر
با حقیقت جفت نامد درنظر
فکرکن بار دگر
شاعرانی که ببردی نامشان
کردی از روی ادب اکرامشان
بوده طرزی عامشان
جمله در وزن و روی هم مشربند
در عبارات دری هم مکتبند
گر جدا در مطلبند
شعر فردوسی دقیقی وار بود
فرقش اندر قرصی اشعار بود
ورنه یک هنجار بود
وان دقیقی با همه کبر و غرور
بود سبکش همچ سبک بوشکور
کن به اشعارش مرور
عنصری و فرخی و عسجدی
زینتی و خرمی و ترمدی
یکدگر را مقتدی
کم کمک وضع زبان تغییر کرد
وان تطور در سخن تأثیر کرد
فکر هم توفیر کرد
گر نو آید در نظر شعر کسی
اختراعی نیست در شعرش بسی
هست فکرش نورسی
فارسی بعد از مغول بر باد شد
و اصطلاحات کهن از یاد شد
شعر بی بنیاد شد
سعدی و حافظ که نیکو گفته اند
هر دو دنبال تتبع رفته اند
کهنه گوهر سفته اند
نکته دیگر کنم بهرت بیان
شاعر اندر هر زمان و هر مکان
هست شاگرد زمان
هر زمانی فارسی یک طور بود
شاعر آن طوری که صحبت می نمود
شعرهایی می سرود
هر کرا فکر نکو بود و قوی
شهرتی می کرد در نظم و روی
چون جناب مولوی
هر چه شاعر می شنید از شهر خویش
همچنان می گفت شعر از بهر خویش
مقتضای دهر خویش
رفته رفته شد زبان خام و خراب
شد لغات از یاد با هر انقلاب
گشت ملت بی کتاب
سبک هندی گرچه سبکی تازه بود
لیکن او را ضعف بی اندازه بود
سست و بی شیرازه بود
فکرها سست و تخیل ها عجیب
شعر پرمضمون ولی نادل فریب
وز فصاحت بی نصیب
شعر هندی سر به ملیون می کشید
هر سخنور بار مضمون می کشید
رنج افزون می کشید
لیک از آن ملیون نبینی ده هزار
شعر دلچسب فصیح آبدار
کآید انسان را به کار
زان سبب شد سبک هندی مبتذل
گشت پیدا در سخن عکس العمل
شد تتبع وجه حل
بحث بعد الموت شد مقبول عام
نوبت تقلید آمد در کلام
یافت این معنی دوام
چاپ شد آثار استادان پیش
شاعران را تازه شد آیین و کیش
سبک ها شد گرگ و میش
تا به مشروطیت این رسم و نمط
بود مجری چه صحیح و چه غلط
لیک در ایران فقط
ازپس مشروطه نو شد فکرها
سبک هایی تازه آوردیم ما
شد جراید پر صدا
بدعت افکندند چند از اهل هوش
سبک هایی تازه با جوش و خروش
لیک زشت آمد به گوش
سربسر تصنیف عارف نیک بود
سبک عشقی هم بدان نزدیک بود
شعر ایرج شیک بود
لیک بودند این سه تن از اتفاق
در فن خود هرسه قاآنی مذاق
گاه لاغر گاه چاق
بود ایرج پیرو قایم مقام
کرده از او سبک و لفظ و فکر وام
عارف و عشقی عوام
احمدای سیداشرف خوب بود
احمدا گفتن ازو مطلوب بود
شیوه اش مرغوب بود
سبک اشرف تازه بود و بی بدل
لیک هپ هپ نامه بودش در بغل
بود شعرش منتحل
بعد از آنها گشت روحانی علم
آن که درشعرش اجنه زد رقم
خوب گوید لیک کم
دیگری پژمان و دیگر شهریار
شعرهاشان تازه است و خوشگوار
هر دو لیکن کند کار
شعر افسر محکم است و یکنواخت
لیک غیر از قطعه کمتر شعر ساخت
زی سداسی نیز تاخت
گرچه طرز قطعه سازی طرز نیست
خاصه چون کم باشد آن را ارز نیست
مایه اش را ورز نیست
قطعه های افسر از روی یقین
هست طرز قطعه ابن یمین
لیک محدود است این
شعر سرمد هست شیرین چون عسل
چامه و قطعه دوبیتی و غزل
شیوه اش نامنتحل
من خود از اهل تتبع بوده ام
جانب تقلید ره پیموده ام
وز تعب فرسوده ام
لیک در هر سبک دارم من سخن
پیرو موضوع باشد سبک من
سبک نو سبک کهن
نوترین سبکی که در دست شماست
بار اول از خیال بنده خاست
دفتر و دیوان گواست
بود در طرز کهن نقصی عظیم
رفع کردم نقص اسلوب قدیم
با خیال مستقیم
سبک ها در طبع من ترکیب یافت
تا که طرزی مستقل ترتیب یافت
-ناتمام-
