بخش ۳۸ - فصل (علاج خشم واجب است)

بدان که علاج خشم واجب است که بیشتر خلق را خشم به دوزخ برد و علاج وی دو جنس است یکی جنس وی چون مسهل است که بیخ و مادت آن از باطن بر کند و جنس دوم مثل سکنجبین است که تسکین کند و مادت نبرد

و جنس اول که مثل مسهل است آن است که نگاه کند که سبب خشم اندر باطن چیست آن اسباب را از بیخ بکند و آن را پنج سبب است

سبب اول کبر است که متکبر به اندک مایه ای سخن یا معاملت که در خلاف تعظیم وی بود خشمگین شود باید که کبر را به تواضع بشکند و بداند که وی از جنس بندگان دیگر است که فضل به اخلاق نیکو بود و کبر از اخلاق بد است و جز به تواضع کبر باطل نشود

سبب دوم عجب است که اندر شأن خویشتن اعتقادی دارد و علاج آن است که خود را بشناسد و تمامی علاج کبر و عجب به جای خود گفته شود

سبب سیم مزاح است که اندر بیشتر احوال به خشم ادا کند باید که خویشتن را به جد مشغول کند اندر شناختن کار آخرت و حاصل کردن کار و اخلاق نیکو و از مزاح باز ایستد و همچنین پر خندیدن و سخریت کردن به خشم ادا کند باید که خود را از آن صیانت کند و اگر دیگری بر وی استهزا کند خود از آن اعراض کند