بخش ۵۶ - باب اول
امام محمد غزالیاول باید که فضل نیت بدانی که روح همه اعمال نیت است و حکم وی راست و نظر حق تعالی از عمل به نیت است و رسول ص از این گفت که خدای تعالی به صورت و مال شما ننگرد به دل و کردار شما نگرد و نظر به دل از آن است که محل نیت اوست و گفت ص که کار به نیت است و هرکسی را از عبادت خود آن است که نیت آن دارد هرکه هجرت کند یعنی که شهر خویش بگذارد و به غزا شود یا به حج شود برای خدای تعالی هجرت وی برای خداست و هرکه برای آن کند تا مالی به دست آرد یا زنی نکاح کند هجرت وی برای خدا نیست بدان است که می جوید
و گفت بیشتر شهیدان امت من بر بستر و بالین میرند و گفت بنده بسیار کردارهای نیکو کند و ملایکه آن رفع کنند خدای تعالی گوید از صحیفه وی بیفگنید که نه برا من کرده است فلان عمل و فلان عمل وی را بنویسید گویند بارخدایا وی این نکرده است گوید نیت این کرده است
و گفت مردمان چهاراند یکی مالی دارد به حکم خرج می کند دیگری گوید اگر من نیز داشتمی چنین کردمی هردو در مزد برابرند و دیگری مالی دارد نه به شرط نفقه می کند دیگری گوید اگر من نیز داشتمی چنین کردمی هردو در بزه برابرند یعنی که نیت همچنان است که با عمل به هم و انس رحمهم الله می گوید که رسول ص در غزای تبوک بیرون آمد و گفت در مدینه مردمان بسیارند که در مزد با ما شریک اند از آن که به عذر بازمانده اند و نیت ایشان هم چون نیت ماست
