بخش ۶۹ - باب سیم

بدان که صدق به اخلاص نزدیک است و درجه وی بزرگ است و هرکه به کمال آن رسد نام وی صدیق است و خدای تعالی در قرآن بر وی ثنا کرده است و گفته رجال صدقوا ما عاهدواالله علیه و گفت لیسیل الصادقین عن صدقهم و رسول ص را پرسیدند که کمال در چیست گفت گفتار به حق و کردار به صدق پس معنی صدق شناختن مهم است و معنی صدق راستی است و این صدق و راستی در شش چیز بود و هرکه در همه به کمال رسد وی صدیق بود

صدق اول در زبان است که هیچ دروغ نگوید نه در خبر که از گذشته دهد و از حال خویش نه در وعده که دهد در مستقبل که پیش از این گفته ایم که دل از زبان صفت گیرد از سخن کژ گفتن کژ گردد و از راست راست گردد و کمال این صدق به دو چیز است یکی آن که به تعاریض نیز نگوید چنان که راست گوید و کسی چیز دیگر فهم کند ولکن جایی بود که راست گفتن مصلحت نباشد چنان که در حرب و میان دو زن و در صلح دادن مردمان در دروغ رخصت است لکن کمال آن است که در چنین جای تا تواند تعریض کند و صریح دروغ نگوید پس اگر گوید چون صادق بود و قصد و نیت برای خدای تعالی بود و برای مصلحت گوید از درجه صدق نیفتد

کمال دوم آن که در مناجات با حق تعالی صدق از خود طلب کند چون گوید وجهت وجهی و روی دل وی با دنیا بود دروغ گفته باشد و روی به خدای تعالی نیاورده باشد و چون گوید ایک نعبد یعنی که بنده توام و تورا می پرستم و آنگاه در بند دنیا بود یا در بند شهوات بود و شهوات زیردست وی نباشد بلکه وی زیردست شهوات بود دروغ گفته باشد که وی بنده آن است که در بند آن است