منحصر نبودن لذات در لذات جسم

و عجب از کسانی که چنان پندارند که لذات منحصر است در لذات جسمیه و غایت کمال انسان را در رسیدن به لذات اکل و شرب و نکاح و جماع و امثال این ها می دانند و نهایت سعادت آن را در التذاذ به این لذات گمان می کنند

اینان لذات نشیه آخرت و منتهای مرتبه انسانیت را نمی دانند مگر در رسیدن به وصال غلمان و حور و خوردن انار و سیب و انگور و کباب و شراب و المها و عقابهای آن عالم را منحصر می کنند در آتش سوزنده و عقرب گزنده و گرز گران و سرابیل قطران و از عبادات و طاعات و ترک دنیا و بیداری شبها نمی طلبند مگر رسیدن به آنها و نجات از این ها را آیا اینان نمی دانند که چنین عباداتی عبادت مزدوران و بندگان است و امثال این کسان ترک کرده اند لذات جسمیه کم را که به بیشتر آن برسند و گذارده اند اندک آن را که زیادت را دریابند و غافل از اینکه امثال این چیزها چگونه کمال حقیقی انسان و باعث قرب به پروردگار ایشان است و کسی که گریه اش از ترس سوختن آتش یا عبادتش از شوق وصال حوران دلکش است مقصود از روزه اش طعامهای الوان و از نمازش امید لقای حور و غلمان باشد چگونه او را از اهل بساط قرب خدای تعالی می توان شمرد و به چه کمال استحقاق تعظیم و توقیر دارد آری نیست این ها مگر از غفلت از ابتهاجات روحانیه و لذات عقلیه و منحصر دانستن لذت و ألم در جسمیه گویا به گوش ایشان نرسیده که سید اولیاء علیه السلام می فرماید الهی ما عبدتک خوفا من نارک و لاطمعا فی جنتک و لکن وجدتک أهلا للعباده فعبدتک یعنی خداوندا من عبادت تو را نمی کنم به جهت ترس از آتش دوزخت یا از طمع شوق در نعیم بهشتت و لکن تو را سزاوار پرستش یافته پس بندگی تو را می کنم و بالجمله لذتهای جسمانیه را اعتباری و در نظر اهل بصیرت قدر و مقداری نیست در این لذات انسان با بهایم و حشرات و سایر حیوانات شریکند و چه کمال است در آنچه انسان در آن مشارکت حیوانات عجم باشد و در استیفای آنها نفس ناطقه مجرده خادم قوه بهیمیه گردد