فایده دوم - درجات علم از نظر شرافت و وجوب تحصیل

بدان که جمیع علوم اگر چه روح را کمال اند و نفس را جمال لیکن متفاوتند در شرافت و تکمیل و وجوب تحصیل زیرا که علوم بر دو قسم اند

اول علم دنیا و آن علومی است که معظم فایده آن برای دنیاست مثل طب هندسه نجوم عروض موسیقی هییت و حساب و از این علوم چندان بهجت و سعادتی در عالم عقبی حاصل نمی شود و از این جهت تحصیل آنها واجب نیست بلی نادرا می شود که در تحصیل بعضی مسایل بعضی از این علوم واجب کفایی باشد

دوم علم آخرت که ثمره اصلی آن تحصیل سعادت اخرویه است و آن سه علم است که آنها را علم دین گویند یکی علم الهی که به وسیله آن اصول و عقاید دین و احوال مبدأ و معاد شناخته می شود و آن اشرف علوم و افضل آنها است و دیگری علم اخلاق که به وسیله آن راه تحصیل سعادت و آنچه به واسطه آن نفس نجات می یابد یا به هلاکت می رسد دانسته می شود و بعد از علم الهی علمی از آن اشرف نیست

سیم علم فقه که به وسیله آن کیفیت عبادات و معاملات و حلال و حرام و آداب و احکام فهمیده می شود و تحصیل این سه علم واجب و لازم است و همچنین علومی که مقدمات تحصیل این علوم اند مانند علم لغت عرب و حدیث و تفسیر و لیکن وجوب تحصیل آنها از باب مقدمه است