فایده - کیفیت سد ابواب خواطر، و رفع وساوس

بدان که سر ابواب خواطر و دفع وساوس اگر چه صعب و مشکل و لیکن مرتبه ای است بس عظمی و موهبتی است بس کبری کلید گنج سعادات و مفتاح ابواب مرادات است زیرا که دل مانند ظرفی است که خالی بودن آن از محالات است پس لامحاله بعد از آنکه از افکار بی فایده تهی گردید محل ذکر خدا و نزول جند ملایکه خواهد شد و از دوام یاد خدا انس به او و از انس مرتبه شوق به لقای او و محبت او که اعظم مراتب و اسنای مواهب است حاصل و ابواب معارف از عالم فیض بر دل گشوده می شود و به آن سبب از ظلمات شکوک و اوهام بیرون می آید و در این هنگام نفس به مرتبه اطمینان و ثبات در عقاید و معارف می رسد چنانکه خدای تعالی فرموده که الا بذکر الله تطمین القلوب یعنی آگاه باش که به سبب یاد خدا دلها به مرتبه اطمینان می رسند

و لیکن همچنان که دانستی خلاصی از چنگ خواطر و وساوس موقوف است بر تخلیه نفس از رذایل صفات و تحلیه آن به شرایف ملکات و مواظبت بر ذکر خدا و سر در این آن است که بعد از تخلیه و تحلیه و دوام ذکر نفس را صفایی و بهجتی حاصل و قوه عاقله را تسلط و قوتی پیدا می شود و بر سایر قوا مستولی و غالب می گردد و از کشاکش آنها متاثر نمی شود بلکه آنها را به مقتضای مصالح کار می فرماید و عنان قوه واهمه و متخیله را ضبط می نماید به طوری که آنها را بدون امر و نهی قوه عاقله تصرفی ممکن نمی باشد و خودسرانه به هر وادی که خواهند نمی توانند رفت و بعد از اینکه این حالت مکرر شد و به مرتبه ملکه رسید این دو قوه را ملکه اطاعت و انقیاد عاقله حاصل می شود و از هرزه گردی و اضطراب باز می ایستد و به غیر از خواطر محموده از خزانه غیب در آن خطور نمی کند و نفس منقاد عاقله می شود و تنازع لشکر ملک و شیاطین بر طرف بلکه سد ابواب شیاطین شده جند ملک بی متنازع در آنجا قرار می گیرند و نفس در مقام اطمینان مستقر می گردد و این نیز معنی دیگر است از برای اطمینان نفس که به سبب یاد خدا و سد خواطر حاصل می شود و آن مستلزم آن است که اشراقات عالم قدس در ساحت دل پرتو افکند و لمعات انوار الهیه از مشکوة ربوبیه در آن بتابد و اطمینان در معارف علوم نیز حاصل گردد و از اهل خطاب مستطاب یا ایتها النفس المطمینة ارجعی الی ربک راضیة مرضیة گردد یعنی ای نفس مطمینه همچنان که اول از عالم قدس به این عالم آمدی بازگرد به سوی پروردگار راضی و خوشنود