صفت نوزدهم - حب جاه، شهرت، و ریاست

و حقیقت جاه تسخیر قلوب مردم و مالک شدن دلهای ایشان است همچنان که مالداری تسخیر اعیان و درهم و دینار و ضیاع و عقار و غلام و کنیز و امثال آنها است و در وقتی که دلها مسخر کسی می گردند که اعتقاد صفت کمالی در حق آن کس نماید خواه آن صفت کمال واقعی باشد چون علم و عبادت و تقوی و زهد و شجاعت و سخاوت و امثال اینها یا اینکه به اعتقاد مردم و خیال ایشان آن را کمال تصور نموده باشند چون سلطنت و ولایت و منصب و ریاست پو غنا و مال و حسن و جمال و امثال اینها

پس هر شخصی که مردم او را متصف به صفتی دانند که به گمان ایشان از صفت کمال باشد به قدر آنچه آن صفت در دل ایشان قدر و عظمت داشته باشد دلهای ایشان مسخر او می شود و به آن قدر اطاعت و متابعت او می کنند زیرا مردم پیوسته تابع گمان و اعتقاد خود هستند پس به این سبب چنانچه صاحب مال مالک غلام و کنیز می شود صاحب جاه نیز مالک مردم آزاد می شود چون با تسخیر دلهای ایشان همه به منزله بندگان مطیع فرمان آدمی می باشند بلکه اطاعت آزادگان تمام تر و بهتر است زیرا که اطاعت بندگان به قهر و غلبه و اطاعت آزادگان به تسلیم و رضا است و از این جهت است که محبت جاه بالاتر و بیشتر است از محبت مال علاوه بر این از برای جاه فوایدی دیگر هست که از برای مال نیست چون به سبب جاه شخصی عظیم گردد و آوازه کمالات او منتشر شود و مدح و ثنای او بر زبانها افتد غالبا قدر مال در نظر او حقیر می گردد و مال را فدای جاه می کند مگر مردی که بسیار لییم الطبع و خسیس النفس باشد