فصل - راه تحصیل صفت توکل و علامت حصول آن

طریقه تحصیل صفت توکل آن است که آدمی سعی در قوت اعتقاد خود نماید تا همه امور را مستند به حضرت آفریدگار داند و از برای دیگری در هیچ امری مدخلیتی نداند و بعد از آن تأمل کند و متذکر شود که پروردگار عالم بی سابقه سعی و تدبیر او او را از عالم نیستی به فضای هستی درآورد و خلعت وجود که اصل همه نعمتها است در او پوشانید و در صلب پدر و رحم مادر که آن بیچاره از همه جا بی خبر بوده او را حفظ و حراست نمود و آنچه در هر حالی ضروری بود از برای او آماده ساخت و اعضا و جوارح او را که مایه بقا و معیشت او در دنیاست بدون آگاهی آن به او عطا فرمود و بعد از آمدن او به فضای دنیا خون حیض را از مجرای پستان بعد از آنکه آن را صاف و سفید نموده جاری ساخت و کیفیت مکیدن را به او تعلیم نمود و سایر ضروریات معیشت او را در دنیا از زمین و آسمان و آب و آتش و هوایی که به آن نفس کشد و صنعتها و علمها و گیاهها و میوه ها و حیوانات مهیا گردانید و قوای باطنیه و ظاهریه را به امور خود مشغول گردانید

و با وجود اینها همه لطف و محبت و عنایت و رأفت او به هر کسی از هر نزدیکی بیشتر و به هر احدی از مادر مهربان و مشفق تر است

و با این همه تعهد کفایت اهل توکل را نموده و ضامن مطلب ایشان در کتاب کریم خود گردیده و بندگان ضعیف را امر به واگذاردن امور خود به او کرده آیا دیگر امکان دارد که کسی که امر خود را به او محول کند و او را وکیل در مهمات خود سازد و از حول و قوه خود و دیگری بری و بیزار و به حول و قوه او پناه جوید او را ضایع و مهمل گذارد و کفایت امر او ار نکند و او را به مطلوب خودش نرساند محال است که هیچ عقلی چنین احتمالی دهد زیرا این شغل شخص عاجز یا دروغ گویی است و ساحت کبریایی الهی از عجز و نقص و تخلف و سهو و کذب و فریب پاک و منزه است