بخش ۱۳ - مرند، خوی، برکری، وان، اخلاط و بطلیس

چهاردهم ربیع الاول از تبریز روانه شدیم به راه مرند و با لشکری از آن امیر وهسودان تا خوی بشدیم و از آن جا با رسولی برفتیم تا برکری و از خوی تا برکری سی فرسنگ ست و در روز دوازدهم جمادی الاولی آن جا رسیدیم و از آن جا به وان وسطان رسیدیم

در بازار آنجا گوشت خوک همچنانکه گوشت گوسفند می فروختند و زنان و مردان ایشان بر دکان ها نشسته شراب می خوردند بی تحاشی و از آن جا به شهر اخلاط رسیدم هیژدهم جمادی الاولی بود و این شهر سرحد مسلمانان و ارمنیان ست و از برکری تا اینجا نوزده فرسنگ ست و آنجا امیری بود او را نصرالدوله گفتندی عمرش زیادت از صد سال بود پسران بسیار داشت هر یکی را ولایتی داده بود و در این شهر اخلاط به سه زبان سخن گویند تازی و پارسی و ارمنی و ظن من آن بود که اخلاط بدین سبب نام آن شهر نهاده اند و معامله به پول باشد و رطل ایشان سیصد درم باشد

بیستم جمادی الاول از آنجا برفتیم و به رباطی رسیدیم برف و سرمایی عظیم بود و در صحرایی در پیش شهر مقداری راه چوبی به زمین فرو برده بودند تا مردم روز برف و دمه بر هنجار آن چوب می روند

از آن جا به شهر بطلیس رسیدم به دره ایی در نهاده بود آنجا عسل خریدیم صد من به یک دینار برآمده بود به آن حساب که به ما بفروختند و گفتند در این شهر کس باشد که او را در یک سال سیصد چهارصد خیک عسل حاصل شود و از آن جا برفتیم قلعه ای دیدیم که آن را قف انظر می گفتند یعنی بایست بنگر

از آن جا بگذشتیم به جایی رسیدیم که آنجا مسجدی بود می گفتند که اویس قرنی قدس الله روحه ساخته است و در آن حدود مردم را دیدم که در کوه می گردیدند و چوبی چون درخت سرو می بریدند