بخش ۲۶ - اندر عقل و علم

یکی سؤال که قایم شدست چون شطرنج

ز بس که هر کس جست اندرین سخن بازار

که عقل برتر یا علم فضل ازین دو کراست

بدین دو رو بشنودم فضول صد خروار

چگونه داند علم آن کسی که نامختست

درودگر نکند کار جز بدست افزار

کسی که ذل نه برداشتست از تعلیم

بعز علم نباشد بسیش دست گذار

چو حد عقل ندانند و حد علم که چیست

سخن گزافه بگویند شرم نی و نه عار

ز علم باری بر علم خود قیاس آرند

شدند لاجرم از راه راستی بیزار

آن سؤال از فرق است میان عقل و میان علم کزین دو کدام برترست و چو بدانچ همی گوید کسی که خواری تعلیم و آموختن نکشیده است عز علم نیافته است گفته است که علم آنست که مر او را کسب باید کردن و عیب همی کند کسی را کو علم خویش بر علم باری قیاس گیرد تا نگویندش که چو همی گویی علم آنست که مر او را کسب باید کردن پس گفته باشی که یا خدای عالم نیست یا علم بیاموخته است و نیکو بیرون برده است خویشتن را ازین تهمت و این هر شش بیت بر یک سوال است که شرح کردیم