چون اشارت رسید پنهانی
از سرا پرده سلیمانی
پر گرفتم چو مرغ بال گشای
تا کنم بر در سلیمان جای
در اشارت چنان نمود برید
که هلالی برآور از شب عید
آن چنان کز حجاب تاریکی
کس نبیند در او ز باریکی
تا کند صید سحرسازی تو
جاودان را خیال بازی تو
پلپلی چند را بر آتش ریز
غلغلی در فکن به آتش تیز
مومی افسرده را در این گرمی
نرم گردان ز بهر دل نرمی
مهد بیرون جهان ازین ره تنگ
پای کوبی بس است بر خر لنگ
عطسه ای ده ز کلک نافه گشا ی
تا شود باد صبح غالیه سای
باد گو رقص بر عبیر کند
سبزه را مشک در حریر کند
رنج بر وقت رنج بردن توست
گنج شه در ورق شمردن توست
رنج برد تو ره به گنج برد
ببرد گنج هر که رنج برد
تاک انگور تا نگرید زار
خنده خوش نیارد آخر کار
مغز بی استخوان ندید کسی
انگبینی کجاست بی مگسی
ابر بی آب چند باشی چند
گرم داری تنور نان در بند
پرده بر بند و چابکی بنمای
روی بکر ان پردگی بگشای
چون برید از من این غرض درخواست
شادمانی نشست و غم برخاست
جستم از نامه های نغز نورد
آنچه دل را گشاده داند کرد
هرچه تاریخ شهریار ان بود
در یکی نامه اختیار آن بود
چابک اندیشه ای رسیده نخست
همه را نظم داده بود درست
مانده زان لعل ریزه لختی گرد
هر یکی زان قراضه چیزی کرد
من از آن خرده چو گهر سنجی
بر تراشیدم این چنین گنجی
تا بزرگان چو نقد کار کنند
از همه نقد ش اختیار کنند
آنچ ازو نیم گفته بد گفتم
گوهر نیم سفته را سفتم
وانچ دیدم که راست بود و درست
ماندمش هم برآن قرار نخست
جهد کردم که در چنین ترکیب
باشد آرایشی ز نقش غریب
بازجستم ز نامه های نهان
که پراکنده بود گرد جهان
زان سخن ها که تازی ست و دری
در سواد بخاری و طبری
وز دگر نسخه ها پراکنده
هر دری در دفینی آکنده
هر ورق که اوفتاد در دستم
همه را در خریطه ای بستم
چون از آن جمله در سواد قلم
گشت سر جمله ام گزیده به هم
گفتمش گفتنی که بپسندند
نه که خود زیرکان بر او خندند
دیر این نامه را چو زند مجوس
جلوه زان داده ام به هفت عروس
تا عروسان چرخ اگر یک راه
در عروسان من کنند نگاه
از هم آرایشی و هم کاری
هر یکی را یکی کند یاری
آخر از هفت خط که یار شود
نقطه ای بر نشان کار شود
نقش بند ارچه نقش ده دارد
سر یک رشته را نگه دارد
یک سر رشته گر ز خط گردد
همه سر رشته ها غلط گردد
کس برین رشته گرچه راست نرفت
راستی در میان ماست نرفت
من چو رسام رشته پیما یم
از سر رشته نگذرد پایم
رشته یکتا ست ترسم از خطر ش
خاصه ز اندازه برده ام گهر ش
در هزار آب غسل باید کرد
تا به آبی رسی که شاید خورد
آبی انداختند و مردم شد
آب انداخته بسی گم شد
من که زان آب در کنم چو صدف
ارزم آخر به مشتی آب و علف
سخنی خوش تر از نواله نوش
کی سخا سوی من ندارد گوش
در سخا و سخن چه می پیچم
کار بر طالع است و من هیچم
نسبت عقربی است با قوسی
بخل محمود بذل فردوسی
اسدی را که بودلف بنواخت
طالع و طالعی به هم در ساخت
من چه می گویم این چه گفت من است
که آبم از ابر و درم از عدن است
صدف از ابر گر سخا بیند
ابر نیز از صدف وفا بیند
که ابر آنچ از هوا نثار کند
صدفش در شاهوار کند
این سخن را که جاه می خواهم
مدد از فیض شاه می خواهم
هرچه او را عیار یا عدد ی ست
سبب استقامتش مدد ی ست
ور مدد پیش بارگه باشد
چار در چار شانزده باشد
جبرییل م به چینی قلمم
بر صحیفه چنین کشد رقمم
که این فسون را که چینی آموز است
جامه نو کن که فصل نوروز است
آنچنان کن ز دیو پنهانش
که نبیند مگر سلیمانش
زو طلب کن مرا که فخر من اوست
من کی ام بازمانده لختی پوست
موم سازم ز مهر خاتم دور
خالی از انگبین و از زنبور
تا سلیمان ز نقش خاتم خویش
مهر من بر چه صورت آرد پیش
روی اگر سرخ و گر سیاه بود
نقشبند ش دبیر شاه بود
بر من آن شد که در سخن سنجی
ده دهی زر دهم نه ده پنجی
نخرد گر کسی عبیر مرا
مشک من مایه بس حریر مرا
زان نمط ها که رفت پیش از ما
نوبر ی کس نداد بیش از ما
نغز گویان که گفتنی گفتند
مانده گشتند و عاقبت خفتند
ما که اجری تراش آن گرهیم
پند واگیر داهیان دهیم
گرچه ز الفاظ خود به تقصیر یم
در معانی تمام تدبیر یم
پوست بی مغز دیده ایم چو خواب
مغز بی پوست داده ایم چو آب
با همه نادر ی و نو سخنی
برنتابیم روی از آن کهنی
حاصلی نیست زین در آمودن
جز به پیمانه باد پیمودن
چیست کانرا من جواهر سنج
بر نسنجیدم از جواهر و گنج
برگشادم بسی خزانه خاص
هم کلیدی نیافتم به خلاص
با همه نزل های صبح نزول
هم به استغفر اللهم مشغول
ای نظامی مسیح تو دم توست
دانش تو درخت مریم توست
چون رطب ریز این درخت شدی
نیک بادت که نیک بخت شدی
