قصیدهٔ شمارهٔ ۱۳۴
سنایی غزنویبرگ بی برگی نداری لاف درویشی مزن
رخ چو عیار ان نداری جان چو نامرد ان مکن
یا برو همچون زنان رنگی و بویی پیش گیر
یا چو مردان اندر آی و گوی در میدان فگن
هر چه بینی جز هوا آن دین بود بر جان نشان
هر چه یابی جز خدا آن بت بود در هم شکن
چون دل و جان زیر پایت نطع شد پایی بکوب
چون دو کون اندر دو دستت جمع شد دستی بزن
سر بر آر از گلشن تحقیق تا در کوی دین
کشتگان زنده بینی انجمن در انجمن
در یکی صف کشتگان بینی به تیغی چون حسین
در دگر صف خستگان بینی به زهری چون حسن
درد دین خود بوالعجب دردی ست کاندر وی چو شمع
چون شوی بیمار بهتر گردی از گردن زدن
اندرین میدان که خود را می دراندازد جهود
وندرین مجلس که تن را می بسوزد برهمن
اینت بی همت شگرفی کاو برون ناید ز جان
و آنت بی دولت سواری کاو برون ناید ز تن
هر خسی از رنگ گفتاری بدین ره کی رسد
درد باید عمر سوز و مرد باید گام زن
سال ها باید که تا یک سنگ اصلی ز آفتاب
لعل گردد در بدخشان یا عقیق اندر یمن
ماه ها باید که تا یک پنبه دانه ز آب و خاک
شاهد ی را حله گردد یا شهید ی را کفن
روزها باید که تا یک مشت پشم از پشت میش
زاهد ی را خرقه گردد یا حمار ی را رسن
عمر ها باید که تا یک کودکی از روی طبع
عالمی گردد نکو یا شاعری شیرین سخن
قرن ها باید که تا از پشت آدم نطفه ای
بوالوفای کرد گردد یا شود ویس قرن
چنگ در فتراک صاحب دولتی زن تا مگر
برتر آیی زین سرشت گوهر و صرف زمن
روی بنمایند شاهان شریعت مر ترا
چون عروسان طبیعت رخت بندند از بدن
تا تو در بند هوایی از زر و زن چاره نیست
عاشقی شو تا هم از زر فارغ آیی هم ز زن
نفس تو جویای کفر ست و خرد جویا ی دین
گر بقا خواهی به دین آی ار فنا خواهی به تن
جان فشان و پای کوب و راد زی و فرد باش
تا شوی باقی چو دامن بر فشانی زین دمن
کز پی مردانگی پاینده ذات آمد چنار
وز پی تر دامنی اندک حیات آمد سمن
راه رو تا دیو بینی با فرشته در مصاف
ز امتحان نفس حسی چند باشی ممتحن
چون برون رفت از تو حرص آن گه در آمد در تو دین
چون در آمد در تو دین آن گه برون شد اهرمن
گر همی خواهی که پر ها رویدت زین دام گاه
همچو کرم پیله جز گرد نهاد خود متن
بار معنی بند ازینجا زان که در صحرای حشر
سخت کاسد بود خواهد تیز بازار سخن
باش تا طومار دعوی ها فرو شوید خرد
باش تا دیوان معنی ها بخواند ذوالمنن
باش تا از پیش دل ها پرده بردارد خدای
تا جهانی بوالحسن بینی به معنی بوالحزن
از جمال حال مردان بی اثر باشد مکان
وز شعاع شمع تابان بی خبر باشد لگن
بارنامه ما و من در عالم حس ست و بس
چون ازین عالم برون رفتی نه ما بینی نه من
از برون پرده بینی یک جهان پر شاه و بت
چون درون پرده رفتی این رهی گشت آن شمن
پوشش از دین ساز تا باقی بمانی بهر آنک
گر برین پوشش نمیری هم تو ریزی هم کفن
این جهان و آن جهانت را به یک دم در کشد
چون نهنگ درد دین ناگاه بگشاید دهن
با دو قبله در ره توحید نتوان رفت راست
یا رضا ی دوست باید یا هوای خویشتن
سوی آن حضرت نپوید هیچ دل با آرزو
با چنین گل رخ نخسبد هیچ کس با پیرهن
پرده پرهیز و شرم از روی ایمان بر مدار
تا به زخم چشم نااهلان نگردی مفتتن
گرد قرآن گرد زیرا هر که در قرآن گریخت
آن جهان رست از عقوبت این جهان جست از فتن
چون همی دانی که قرآن را رسن خوانده ست حق
پس تو در چاه طبیعت چند باشی با وسن
چرخ گردان این رسن را می رساند تا به چاه
گر همی صحرات باید چنگ در زن در رسن
گرد سم اسب سلطان شریعت سرمه کن
تا شود نور الهی با دو چشمت مقترن
گر عروس شرع را از رخ براندازی نقاب
بی خطا گردد خطا و بی خطر گردد ختن
سنی دین دار شو تا زنده مانی ز آن که هست
هر چه جز دین مردگی و هر چه جز سنت حزن
مژه در چشم سنایی چون سنانی باد تیز
گر سنایی زندگی خواهد زمانی بی سنن
با سخن های سنایی خاصه در زهد و مثل
فخر دارد خاک بلخ امروز بر بحر عدن
