فصل - انواع و اقسام ریا
بدان که ریا بر چند قسم است زیرا که یا در اصل ایمان است یا در عبادت است یا در غیر اینها اما قسم اول عبارت است ازاظهار شهادتین به زبان با انکار در دل و این قسم کفر و نفاق است و در اب...
حاج ملا احمد بن محمد مهدی فاضل نراقی متخلص به صفایی (زادهٔ ۱۴ جمادیالثانی سال ۱۱۸۵ یا ۱۱۸۶ ه.ق – درگذشته ۱۲۴۵ قمری) دانشمند و مجتهد شیعه، نویسنده و شاعر دورهٔ قاجار بود. آثار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانهای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
بدان که ریا بر چند قسم است زیرا که یا در اصل ایمان است یا در عبادت است یا در غیر اینها اما قسم اول عبارت است ازاظهار شهادتین به زبان با انکار در دل و این قسم کفر و نفاق است و در اب...
بدان که ضد کوتاهی در امر به معروف و نهی از منکر سعی و اجتهاد در آنها است و این از اعظم شعایر دین و اقوای علامت شریعت و آیین است و آن مقصد کلی است از بعثت أنبیا و أوصیا و نایب گردان...
ضد این صفت اهتمام داشتن در قضاء حوایج مسلمین و سعی در اعانت و برآوردن مهمات ایشان است و این از صفات شریفه و ثواب به جا آوردن آن بی حد و نهایت است طریقت بجز خدمت خلق نیست به تسبیح و...
بدان که کارهای بندگان و اموری که بر ایشان وارد می گردد بر دو قسم است اول آنکه امری که از قدرت و وسع ایشان بیرون است دوم آنکه بیرون از قدرت ایشان نیست به این معنی که برای آن امر اسب...
از آنچه مذکور شد معلوم گردید که حقیقت خود دنیا چیزی است و در حق بندگان چیز دیگر و اولی که زمین و اعیان موجود در آن باشد بدی و مذمتی ندارد بلکه دنیای مذموم آن دنیای در حق بندگان است...
مذکور شد که ضد صفت کبر تواضع است و آن عبارت است از شکسته نفسی که نگذارد آدمی خود را بالاتر از دیگری بیند و لازمه آن کردار و گفتار چندی است که دلالت بر تعظیم دیگران و اکرام ایشان می...
بدان که ضد اصرار بر معاصی توبه و پشیمانی است و اصل توبه به معنی بازگشت و رجوع است و مراد در اینجا بازگشت به خداست به خالی ساختن دل از قصد معصیت و رجوع از دوری از درگاه إلهی به قرب ...
ضد صفت شرک توحید است و از برای آن اقسامی چند است اول توحید در ذات یعنی ذات خدا را منزه داشتن از ترکیب خارجی و عقلی و صفات او را عین ذات مقدسش دانستن دوم توحید در وجوب وجود یعنی واج...
ضد بی اعتمادی به خدا توکل بر او است و آن عبارت است از اعتماد کردن و مطمین بودن دل بنده در جمیع امور خود به خدا و حواله کردن همه کارهای خود را به پروردگار و بیزار شدن از هر حول و قو...
چنان که مذکور شد مرتبه صبر بر بلایا و محن از مراتب رفیعه و درجات منیعه است و صبر منزلی است از منازل دین و مقامی است از مقامات موحدین و به واسطه آن بنده در سلک مقربان بارگاه احدیت د...
بدان که همچنان که مذکور شد ضد بدگمانی به خدا و خلق حسن ظن به آنها است و فواید آن بسیار و ثمرات آن بیرون از حد شمار است و اخباری که در فضیلت حسن ظن به خدا وارد شده است قبل از این مذ...
بدان که همچنان که از برای پدر و مادر و خویشان و منسوبان حقی است همچنین از برای همسایگان نیز از جانب پروردگار حق ثابتی است که آن را حق جوار گویند و آن نزدیک به حق خویشان است و از بر...
بدان که دنیا خود فی نفسه حقیقتی دارد و در حق بندگان نیز حقیقتی دارد اما حقیقت خود دنیا عبارت است از زمین و آنچه بر روی زمین موجود است و مراد از زمین املاک و دکاکین دکان ها و خانه و...
مذکور شد که از حضرت ثمرات محبت به خدا شوق به لقای او و انس به اوست اما شوق پس بدان که اصل شوق عبارت است از میل به چیزی و رغبت به آن در حال غیاب آن پس شوق به چیزی که حاصل و حاضر است...
بدان که ضد غضب حلم است که عبارت است از اطمینان نفس به حیثی که قوه غضب به آسانی او را حرکت ندهد و مکاره روزگار او را به زودی مضطرب نگرداند و کظم غیظ که عبارت است از فرو بردن خشم و خ...
عمده آنچه چیزی خوردن بر آن موقوف است غذاهای خوردنی است و در خلق آنها عجایب بسیار و اسباب بی شمار است که از حیز شرح بیرون و اطعمه ای که خداوند رءوف آفریده عدد آنها از حد و حصر افزون...
اشاره شد به اینکه کسی که به مقام انس رسید طالب خلوت و عزلت می گردد و دوری از مردم را می خواهد زیرا مصاحبت مردمان دل او را از توجه تام به خدا مشغول می سازد و گاه باشد که بعضی از علم...
چون که ضرر وساوس و خواطر ردیه را دانستی و علاج آن را شناختی بدان که مقابل آن خواطر محموده و افکار حسنه است که شرعا یا عقلا مستحسن باشد و آن بر شش قسم است زیرا که یا مبدأ فعلی است ا...
دانستی که خوف و رجا دو صفت اند از صفات محموده و اخلاق فاضله و فضیلت آنها به اعتبار آن است که آدمی را بر طاعت و عبادت وا می دارند و باعث مداوای دل رنجور می گردند و این در اشخاص مختل...
چون دانستی که سزاوار محبت بجز ذات حق نیست بلکه حقیقت محبت منحصر در آن است فساد قول کسی ظاهر می شود که انکار محبت بنده از برای خدا نموده و گفته معنی از برای آن نیست مگر مواظبت به طا...
بدان که از برای صفت توکل در ضعف و قوت سه درجه است اول آنکه حال او در حق خدا و وثوق او به عنایت و اطمینان او به کفایت او مثل حال او باشد نسبت به کسی که وکیل او باشد و این ضعیف ترین ...
چون فضیلت صفت زهد را دانستی و مرتبه آن را شناختی بدان که از برای آن سه درجه و هفت قسم است و درجات آن ادنی و اوسط و اعلی است و اقسام آن زهد فرض و زهد سلامت و زهد فضل و زهد معرفت و ز...
سابق بر این اشاره شد به اینکه دنیا بر دو قسم است یکی ممدوح و دیگری مذموم و ملعون و بیان این آنست که وصول به اعلا مراتب سعادات و فوز به بساط قرب حضرت خالق البریات حاصل نمی شود مگر ب...
طریقه تحصیل صفت توکل آن است که آدمی سعی در قوت اعتقاد خود نماید تا همه امور را مستند به حضرت آفریدگار داند و از برای دیگری در هیچ امری مدخلیتی نداند و بعد از آن تأمل کند و متذکر شو...