فایده - حسد ورزی هر صنفی به صنف خود
بدان که اکثر اسباب مذکوره حسد میان اشخاصی است که با یکدیگر ربطی دارند و در مجالس و محافل یکدیگر جمع هستند و منظور ایشان یک مطلب است و از این جهت است که اغلب ما بین اشخاصی که شهرهای...
حاج ملا احمد بن محمد مهدی فاضل نراقی متخلص به صفایی (زادهٔ ۱۴ جمادیالثانی سال ۱۱۸۵ یا ۱۱۸۶ ه.ق – درگذشته ۱۲۴۵ قمری) دانشمند و مجتهد شیعه، نویسنده و شاعر دورهٔ قاجار بود. آثار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانهای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.
بدان که اکثر اسباب مذکوره حسد میان اشخاصی است که با یکدیگر ربطی دارند و در مجالس و محافل یکدیگر جمع هستند و منظور ایشان یک مطلب است و از این جهت است که اغلب ما بین اشخاصی که شهرهای...
چون حقیقت زهد و فضیلت آن را دانستی اکنون نپنداری که هر که ترک مال دنیا را نمود زاهد است زیرا که ترک مال و اظهار ضیق معاش و خفت در اکل و لباس بسیار سهل است در جنب جاه و شهرت و مدح و...
سابق بر این مذکور شد که هر صفت فضیلتی وسط است و دو طرف افراط و تفریط آن مهلک و مذموم است پس صفت تواضع حد وسط است و طرف افراط آن صفت کبر است و طرف تفریط آن ذلت و پستی است پس همچنان ...
بدان که از برای حسد چهار مرتبه است اول اینکه میل نفس او به برطرف شدن نعمت دیگری باشد اگرچه از زوال آن نفعی به حاسد نرسد و این خبیث ترین مراتب حسد است دوم اینکه میل نفس او به زوال ن...
بدان که بسیاری از آفات مذکوره در این مقام و در سابق بر این از غیبت و بهتان و دروغ و شماتت و سخریت و جدال و مراء و مزاح و تکلم به مالایعنی و فحش و غیر اینها از مفاسد زبان است و ضرر ...
بدان که سر ابواب خواطر و دفع وساوس اگر چه صعب و مشکل و لیکن مرتبه ای است بس عظمی و موهبتی است بس کبری کلید گنج سعادات و مفتاح ابواب مرادات است زیرا که دل مانند ظرفی است که خالی بود...
بدان که جمیع علوم اگر چه روح را کمال اند و نفس را جمال لیکن متفاوتند در شرافت و تکمیل و وجوب تحصیل زیرا که علوم بر دو قسم اند اول علم دنیا و آن علومی است که معظم فایده آن برای دنیا...
صفت بیست و ششم فراموشی اعمال خود و غفلت از محاسبه آنهاست و این سبب کلی هلاکت اکثر مردمان و خسران ایشان است زیرا تاجر اگر هر چندی یک دفعه به حساب خود نرسد و دخل و خرج را موازنه ننما...
صفت هشتم خوض در باطل و مراد از آن حکایت کردن در معصیتها و فجور است مثل حکایت افعال زنان فاحشه و مجالس شراب و رفتار اهل فسق و فجور و کیفیت اسراف اهل اسراف و تکبر و کبر پادشاهان و عا...
چون شیامت ظلم و ستم و فضیلت صفت خجسته عدالت معلوم شد بدان که از برای صفت عدالت آثار و لوازمی چند است که طالب این صفت را از آنها چاره نیست و عدالت بدون آنها متحقق نمی شود و ادای دین...
بعضی از عرفا گفته اند که خداوند عالم به قدرت کامله خود گویا نمود در حق ارباب دلهای آگاه و اصحاب مشاهده هر ذره ای را که در آسمانها و زمینها موجودند تا اینکه تسبیح و تقدیس ایشان را ش...
بدان که شواهد کتاب و سنت صریح در این است که خداوند سبحان بندگان خود را دوست دارد و آن دو نوع است یکی دوستی عام که او را نسبت به جمیع مخلوقات از حیثیت اینکه همه از آثار آن ذات مقدس ...
بدان که حب جاه و شهرت از مهلکات عظیمه و طالب آن طالب آفات دنیویه و اخرویه است و کسی که اسم او مشهور و آوازه او بلند شد کم می شود که دنیا و آخرت او سالم بماند مگر کسی را که خداوند ع...
چون حرمت کذب را دانستی پس اگر اعتقاد به خدا و رسول و ایمان به روز جزا داری باید از آن اجتناب کنی و خود را از آن نگاه داری و طریقه خلاصی از آن این است که پیوسته آیات و اخباری که در ...
ضد ریا اخلاص است و آن عبارت است از خالص ساختن قصد از غیر خدا و پرداختن نیت از ما سوی الله و هر عبادتی که قصد در آن به این حد نباشد از اخلاص عاری است پس کسی که طاعت می کند اگر به قص...
بدان که اخلاص مقامی است رفیع از مقامات مقربین و منزلی است منیع از منازل راه دین بلکه کبریت احمر و اکسیر اعظم است هر که توفیق وصول به آن را یافت به مرتبه عظمی فایز گردید و هر که موی...
بدان که محبت ممکن نمی شود مگر به سببی از اسباب و نظر به اینکه از برای آن اسباب بسیار و علتهای مختلفه است پس به این جهت دوستی نیز به اقسام بسیار منقسم می شود اول محبت انسان وجود و ب...
بدان که ضد این خوف اطمینان قلب است در امور مذکوره که مطلقا از امثال این امور مضطرب نگردد و ترس و بیم در دل او راه نیابد و شکی نیست که این فضیلتی است مطلوب و کمالی است به غایت مطلوب...
از آنچه مذکور شد معلوم شد که کلیه خواطر نفسانیه و خیالات قلبیه بر چهار قسم اند و از اینها دو قسم که افکار محرکه بر عمل خیر و خیالات محموده باشد را الهام گویند و دو قسم دیگر که افکا...
بدان که دانستی که توبه عبارت است از پشیمانی بر معصیتی که از آدمی سرزده و عزم بر ترک آن درآینده و همین قدر در قبول توبه کافی نیست بلکه باید دانست که گناهی که از آدمی سرزده یا محض حق...
بدان که توبه کنندگان از جهت وفای به توبه و عدم آن بر چند قسم اند اول آنکه از همه معاصی توبه کند و به توبه خود تا آخر عمر ثابت بماند و دیگر از او گناهی سر نزند مگر خطاهای بسیار جزیی...
بدان که تکبر به سه قسم است اول آنکه تکبر بر خدا کند همچنان که نمرود و فرعون کردند و این بدترین انواع تکبر بلکه اعظم افراد کفر است و سبب این محض جهل و طغیان است و به این قسم خدای تع...
بدان که اموال بر سه قسم است حلال واضح و حرام واضح و مال مشتبه و از برای هر یک از اینها درجات بسیار است زیرا که مال حرام اگر چه همه آن خبیث است و لیکن بعضی از بعضی خبیث تر است چنانک...
بدان که این قسم از خوف بر چند نوع است که همه آنها مذموم و صاحب آنها در نزد عقل معایب و ملوم است اول آنکه خوف او از امری باشد که البته وقوع خواهد یافت و دفع آن در قوه بشر نیست و شکی...