فَریدالدّین ابوحامِد محمّد عطّار نِیشابوری (۵۴۰ - ۶۱۸ قمری) یکی از عارفان و شاعران ایرانی بلندنام ادبیات فارسی در پایان سدهٔ ششم و آغاز سدهٔ هفتم است. او در سال ۵۴۰ هجری برابر با ۱۱۴۶ میلادی در نیشابور زاده شد. وی یکی از پرکارترین شاعران ایرانی به شمار میرود و بنا به نظر عارفان در زمینهٔ عرفانی از مرتبهای بالا برخوردار بودهاست.
زهی کرده ز یارخویش عزلت کشیده هم بلا و رنج و محنت تویی از یار خود دور اوفتاده در این نظاره معذور اوفتاده تویی گمگشته از یعقوب ناگاه فتاده در چه درمانده در راه تویی نور دو چشم وجان ...
حقیقت جوهری اندر تو پیداست کز او در جمله عشق و شور و غوغاست حقیقت در تو و تو در حقیقت فرومانده تو در عین طبیعت حقیقت در تو و تو در گمانی از آن یک رمز اینجاگه ندانی حقیقت در تو بنمو...
بتو پیداست جان ای غافل اینجا گشاده او ترا از خود دل اینجا بتو پیداست جانان مینبینی از آن مرد درد را درمان نبینی بتو پیداست جانان اندر اینجا گشاده او ترا در از خود اینجا ترا کی عاشق...
من بگویم حالت قاضی تمام زانکه رشوت گیرد او از خلق عام او همی بیند که دارد نام وننگ در شود در نار دوزخ بی درنگ رشوت بسیار و زرهای یتیم در نهانی گیرد او از روی بیم پس یتیم بیکسی پیدا...
الا ای جوهر قدسی کجایی نه در عرش و نه در کرسی کجایی نه در کونین و نه در عالمینی که سرگردان بین الاصبعینی گرت نقدست دنیی دین توداری یکی دلدار برسیمین توداری پس آن جامی که گویم این س...
آن پیشوای اهل ملامت آن شمع جمع قیامت آن برهان مرتبت و تجرید آن سلطان معرفت و توحید آن حجةالفقر فخری - قطب وقت - ذوالنون مصری رحمة الله علیه از ملوکان طریقت بود و سالک راه بلا و ملا...
بود سلطانی ورا محمود نام هم بوقتش بود عالم بانظام عادل بر حق بد آن سلطان دین بت شکن در سومنات و هند و چین عمر خود اندر غزا بگذاشته کام خود را از غذا برداشته سالها درجنگ کفار لعین ب...
نسیم صبحدم آمد به گلشن به چشمش گلشن آمد همچو گلخن گل از بلبل به کلی دست شسته دریده پیرهن در خون نشسته هزاران خار در پا, دست در گل فراق بلبلش بنشسته در دل چو سرو اندر چمن افتان و خی...
رونقی کان دین پیغامبر گرفت از امیرمؤمنان حیدر گرفت چون امیر نحل شیر فحل شد ز آهن او سنگ موم نحل شد میر نحل از دست و جان خویش بود زانکه علمش نوش وتیغش نیش بود گفت اگر در رویم آید صد...
بگویم با تو از احوال گردون که تا بینی بمعنی سر بیچون چنین میدان که این چرخ مدور که گردان شد بامر پاک داور بگردد روز و شب این چرخ دوار همه مقصود او دیدار آن یار همه سرگشته گردان بهر...
الا ای بلبل دستان زننده گهی جان بخش و گه بر جان زننده چو یوسف رویی و داودی آواز زبور عشق چون بلبل کن آغاز چو در افسانه گل بایدت بود هزار آوا چو بلبل بایدت بود ز بلبل بیقراری بیش دا...
چو باز آمد به درگاه سلیمان صف اندر صف کشیده جمله مرغان سر خود بر زمین بنهاد بلبل کمر بسته زبان بگشاد بلبل سپاس پادشه کرد و دعا گفت سلیمان را بسی مدح و ثنا گفت تو آن شاهی که مار و م...
آن یکی پرسید از عباسه باز گفت ای نطقت کلید گنج راز نیست کس از سیم داران مونست می نیاید خواجه در مجلست گفت کی آید بر من سیم دار کز منش بر هم نماند کار و بار سیم داری کو بمجلس آیدم گ...
گفت آن دیوانه بس بی برگ بود زیستن بر وی بتر از مرگ بود در شکم نان برجگر آبی نداشت در همه عالم خور و خوابی نداشت از قضا یک روز بس خوار و خجل سوی نیشابور میشد تنگدل دید از گاوان همه ...
با پسر لقمان چنین گفت ای پسر گرچه بسیاری سخن گفتم چوزر ای عجب با آنکه لقمان آمدم از بسی گفتن پشیمان آمدم لیک هرگز از خموشی کردنم نه پشیمان بود ونه غم خوردنم
من این نکته ز درویشی شنودم که گفت اندر طواف کعبه بودم یکی سرگشته بسرشته از نور شده تیرش کمان و مشک کافور مرا از هرچه باشد بیش یا کم یکی مسواک بود از مال عالم بدو گفتم که ای پیر کهن...
چون جهودان از قضا عیسی پاک خواستندش تا کنند او را هلاک عزم کردند آن سگان نا بکار تادرآویزند عیسی را ز دار لفظ عیسی یک دو تن زان مردمان فهم کردند از میان آن سگان قول عیسی را بجان کر...
حقیقت شیخ واصل یار این است دم خودبین که اصل یار این است در اینجا اصل اینست ار بدانی حقیت وصل اینست ار بدانی دم حق زد کسی این دم عیان یافت حقیقت دید این اندر جهان یافت دم حق زد کسی ...
الا ای جان و دل را درد و دارو تو آن نوری که لم تمسسه نارو تو درمشکات تن مصباح نوری ز نزدیکی که هستی دور دوری ز روزنهای مشکات مشبک نشیمن کرده خاک مبارکت زجاجه بشکن و زیتت برون ریز ب...
گر ترا عقلست با دانش قرین باش درویش و بدرویشان نشین همنشینی جز بدرویشان مکن تا توانی غیبت ایشان مکن حب درویشان کلید جنت است دشمن ایشان سزای لعنت است پوشش درویش غیر از دلق نیست در پ...
دلا چون آخر کارست در خاک ترا جا و مقام از دید افلاک چه دیدی باز بین از رنج دنیی که خواهی رفت آخر سوی عقبی در اول در بلا آخر ترا چیست ندانم مونست در عاقبت کیست چو زیر خاک خواهی رفتن...
لباس زاهدان و رنگ پوشان که باشد سینه شان از شوق جوشان دوتایی باید اول در نمایش که تا پیدا شود در ره گشایش چو گردش در نهادش گشت پیدا بود هر لحظه حیران و شیدا مرقع بایدش پوشید فی الح...
آن خلیفه الهی آن دعامه نامتناهی آن سلطان العارفین آن حجةالخلایق اجمعین آن پخته جهان ناکامی شیخ بایزید بسطامی رحمةالله علیه اکبر مشایخ و اعظم اولیا بود و حجت خدای بود و خلیفه بحق بو...
مصطفا گفته ست چون آدم بعلم نوح فهم آنگاه ابراهیم حلم باز یحیی زهد و موسی بطش کیست گر نمیدانی شجاع دین علیست
