فَریدالدّین ابوحامِد محمّد عطّار نِیشابوری (۵۴۰ - ۶۱۸ قمری) یکی از عارفان و شاعران ایرانی بلندنام ادبیات فارسی در پایان سدهٔ ششم و آغاز سدهٔ هفتم است. او در سال ۵۴۰ هجری برابر با ۱۱۴۶ میلادی در نیشابور زاده شد. وی یکی از پرکارترین شاعران ایرانی به شمار میرود و بنا به نظر عارفان در زمینهٔ عرفانی از مرتبهای بالا برخوردار بودهاست.
ای برادر در شریعت راه رو نیک بین و نیک دان و نیک شو ای برادر دیدی احوال جهان از بدو نیک جهان ماند نشان ای برادر تو نشان نیک خوان تا بیابی ازمعانی تو نشان من نشان بی نشانی داشتم پس ...
آن مفتی هدایت آن مهدی ولایت آن حارس عقل و شرع آن عارف اصل و فرع آن معطلی حجاج شیخ وقت خیر النساج رحمةالله علیه استاد بسیار مشایخ بوددر بغداد و پیر وقت خویش بود و در وعظ و معاملت بی...
بس خون که دلم ز اول کار بریخت تا آخر کار چون گل از خار بریخت سرسبزی خاک از چه سبب می بایست چون زرد شد و بزاری زار بریخت
بود شیخی همچو شبلی پارسا حق تعالی داده بود او را صفا در معانی رهنمای اهل دین او بشهر علم حق بودی امین نام او بودی نظام الدین حسن شد ملقب با صفا آن مؤتمن خلق را از لطف خود بنواختی م...
بلای عشق قربت برکشیدم که تادر عاقبت رویت بدیدم بلای عشق قربت دارم و دل بماندستم چو مرغ نیم بسمل بلای عشق قربت در نهادم نهادی و من اینجا داد دادم بلای عشق و قربت میکشم من درون آتشم ...
سخت دل را سه علامت یافتم چون بدیدم روی ازو برتافتم بر ضعیفان باشدش جور و ستم هم قناعت نبودش با بیش و کم موعظت هر چند گویی بیشتر در دل سختش نباشد کارگر
آن شریف اقران آن لطیف اخوان آن متمکن طریقت آن متوکل حقیقت آن کعبه مسلمانی ابوحمزه خراسانی رحمةالله علیه از جمله مشایخ بود و از اکابر طریقت و رفیع القدر و عالی همت بود و در فراست هم...
بنام آنکه جان را زونشان نیست خرد را نیز هم یارای آن نیست بگو تا عقل پیش او چه سنجد چنان ذاتی کجا در عقل گنجد ازان معنی که او عقل آفریده ز مویی گرد ادراکش رسیده اگرچه عقل داناست و س...
تا چند زمرگ غمناک شوی آن به که ز اندیشه خود پاک شوی یک قطره آب بوده اول کار تا آخر کار یک کف خاک شوی
باو گفتم که او این دم کجایست تو میدانی که این دم در چه جایست اگر دانی بگویم تا بدانم که بهر چیست این راز نهانم ز پیغمبر یقین بهتر نباشد چو او اینجایگه رهبر نباشد تو دید انبیا و پیش...
دور باش ای خواجه از اهل نفاق در جهنم دان منافق را وثاق سه علامت در منافق ظاهرست زان سبب مقهور قهر قاهرست وعده های او همه باشد خلاف قول او نبود به غیر از کذب و لاف مؤمنان را کم رعای...
طلب کن گر بدیدی تو در اینجا عیان دوست ای پیوسته شیدا ز شیدایی نیابی عقل کل تو بمانی دایما در عین ذل تو ز شیدایی نیابی راز جانان بمانی تا ابد در خویش پنهان ز شیدایی نمیدانی سر از پا...
نظر کردم آنگهی در سوی منصور پس آنگه گفت با او شیخ پرنور که ای سلطان همی دانیم رازت در اینجا گاه کام بی نیازت حقیقت بیش از آنی مانده آنیم که از سر حقیقت ما عیانیم تو میدانی مرا اسرا...
ای پسر این پند از من گوش کن فرد شو پس جام وحدت نوش کن هر که پندم را درون جان نهد پای خود را برتر از کیوان نهد هر که پندم را بداند چون حکیم کار او گردد به عالم مستقیم اولا حق را بدا...
آن رکن روزگار آن قطب ابرار آن فرید دهر آن وحید عصر آنعاشق معشوق شیخ وقت احمد مسروق رحمه الله علیه از مشایخ کبار خراسان بود واز طوس بود اما در بغداد نشستی و باتفاق همه از جمله اولیا...
بآخر کار حرب آغاز کرد او علم را دامن از هم باز کرد او سپاهش خیمه بر هامون کشیدند چو لاله تیغها بر خون کشیدند بدشت و کوه در چندان سپه بود که زان روی همه عالم سیه بود چو صور صبح در د...
ماتمزدگان عالم خاک هنوز می خاک شوند در غم خاک هنوز چندانکه تهی می شود از پشت زمین پرمی نشود این شکم خاک هنوز
تو خدا را از یقین خود شناس باش از قهرش همیشه در هراس بعد از آن خود را شناس و اصل خویش گرچه پیداگشته ای پاک کیش هرچه گویی و کنی تو در جهان عاقبت گردد به پیش تو عیان هرچه تو از دید آ...
سه علامت باشد اندر متقی کی شود نسبت تقی را با شقی بر حذر باش ای تقی از یار بد تا نیندازد ترا در کار بد کم رود ذکر دروغش بر زبان از طریق کذب باشد بر کران از حلال پاک کم گیرند کام تا...
چه میگویی همی گوید که بشتاب برون از نه فلک اسرار دریاب چو من نه زخم دارم در حقیقت گذشتستم ز نه پرده حقیقت ده و دو پرده اینجا مینوازم دل عشاق در پرده نوازم ده و دو پرده دارم در درون...
آن شیخ ملت آن قطب دولت آن زین اصحاب آن رکن ارباب آن صبح مشرق یثربی عبدالله مغربی رحمةالله علیه استاد مشایخ بود و از قدماء کبار و استاد اولیا و اعتماد اصفیا بود و خوب ولایتی داشت ود...
زمانی بود گل چون ماه در میغ برشه رفت با کرباس و با تیغ که خون من بریز اکنون بصد سوز که تا چون زنده مانم بیتو یک روز بگفت این و هزار اشک جگر گون بمه بر ریخت و مه را کرد پرخون چو گرد...
بدو گفتا که ای شیخ جهان بین نظر بگشای هان و جان جان بین بفرما این زمان تاحق برین دار نمایم تا بیابی بر سر دار تو یاری راز ما دانی حقیقت یکی ذاتی تو در نقش طبیعت تو جانانی ولیکن جان...
چون رفت ز جسم جوهر روشن ما از خار دریغ پر شود گلشن ما بر ما بروند و هیچکس نشناسد تا زیر زمین چه می رود بر تن ما
