فَریدالدّین ابوحامِد محمّد عطّار نِیشابوری (۵۴۰ - ۶۱۸ قمری) یکی از عارفان و شاعران ایرانی بلندنام ادبیات فارسی در پایان سدهٔ ششم و آغاز سدهٔ هفتم است. او در سال ۵۴۰ هجری برابر با ۱۱۴۶ میلادی در نیشابور زاده شد. وی یکی از پرکارترین شاعران ایرانی به شمار میرود و بنا به نظر عارفان در زمینهٔ عرفانی از مرتبهای بالا برخوردار بودهاست.
سپاه روز روشن چون برآمد قضا را ترک هجران بر سر آمد به بلبل باز گفت ای خفته برخیز بیا خود را به بال من درآویز چو موری کعبه را خواهد که بیند فراز شهپر بازان نشیند سلیمانت همی خواهد ب...
بازهم نقلی ز شبلی گویمت بر کنار بحر معنی جویمت بود در بغداد عالی مسجدی واندر آن مسجد نشسته عابدی کامل و دانا بد و پرهیزکار علم معنی بود او را برقرار گفت با شبلی که ای شیخ نکو خیز و...
تا شوی در روزگار از صابران رو مکن از دیدن سختی گران روی خود گر ترش سازی از بلا خویش را از صابران مشمار هلا در بلا وقتی که صابر نیستی نزد اهل صدق شاکر نیستی بی شکایت صبر تو باشد جمی...
بحالی جبرییل آمد ز داور بگفت آدم نمود خویش بنگر ببین تا بر سرت اکنون چه آمد ندیدی کین بلایت از که آمد نگفتم مر ترا گندم مخور تو همی فرمان دیو انجام مبر تو بگفتم مر تو را فرمان نبرد...
چنین گفت آنکه پیر راستان بود که او گوینده این داستان بود که چون از مرگ گل شش سال بگذشت مگر بر شاه قیصر حال برگشت سحرگاه اندر آمد حال او تنگ فرو کردند از عمرش شباهنگ ز پیری چون کمان...
آن ولی قبه ولایت آن صفی کعبه هدایت آن متمکن عاشق آن متدین صادق آن درمشاهده بصیری شیخ وقت ابومحمد جریری رحمةالله علیه یگانه وقت بود و برگزیده زمانه در میان اقران واقف بود بر دقایق ط...
بر بستر خاک خفتگان می بینم در زیر زمین نهفتگان می بینم چندانکه به صحرای عدم می نگرم ناآمده گان و رفتگان می بینم
بشنو از گفتار فرزند نبی آنکه از جان بوده پیوند نبی آن امامی کو بحق این راه رفت از جهان او با دل آگاه رفت آن امامی کو چو جدش پاک بود کی چو بابش خود ز دشمن باک بود آن امامی کو زجد می...
گر صفا می بایدت تجرید شو گر خرد داری ز اهل دید شو ترک دعوی هست تجرید ای پسر فهم کن معنی تفرید ای پسر اصل تجریدت وداع شهوتست بلکه کلی انقطاع لذتست گر دهی یکبار شهوت را طلاق آن زمان ...
الا ای شاهباز ساعد شاه کلاهت چیست از ماهیست تا ماه تو بازی و کلاه تو چنانست که ترکش نیم ترک آسمانست اگر از سر براندازی کلاهت نیاید هیچ چیزی بند راهت کنون از هرچه می دانی برون آی چو...
ندا آمد زحضرت ناگهانی ز من بشنو تو این سر معانی که ای آدم نگفتم مر تراهان بخوردی گندمت آخر بخورهان بگو تا گندم از بهر چه خوردی تو فرمان من اینجاگه نبردی ز نافرمانیت اکنون چسازم ترا...
آن قتیل فی الله فی سبیل الله آن شیر بیشه تحقیق آن شجاع صفدر صدیق آن غرقه دریای مواج حسین منصور حلاج رحمة الله علیه کار او کاری عجب بود و واقعات غرایب که خاص او را بود که هم در غایت...
هر سبزه و گل که از زمین بیرون رست از خاک یکی سبز خطی گلگون رست هر نرگس و لاله کز که و هامون رست از چشم و بتن وز جگر پرخون رست
ای بدنیا صرف کرده عمر خویش جان خود را کرده ای صد بار ریش خانه سازی از گل و بر روی آب بعد از آن آنجا نشینی بهر خواب خواب این خانه چه باشد فکر کن این معانی با دل خود ذکر کن با چنین ا...
همنشین صالحان باش ای پسر هم جدا از فاسقان باش ای پسر جانب ظالم مکن میل از عزیز ورکنی گردی از آن خیل ای عزیز رو ز اهل ظلم بگریز ای فقیر تا نسوزی ز آتش تیز ای فقیر صحبت ظالم بسان آتش...
ذکر متأخران از مشایخ کبار رحمته الله علیهم اجمعین بسم الله الرحمن الرحیم ذکر ابراهیم خواص رحمةالله علیه آن سالک بادیه تجرید آن نقطه دایره توحید آن محتشم علم و عمل آن محترم حکم ازل ...
پس آنگه حق تعالی گفت آدم عجب عجز آوریدی اندر این دم ز عجزخویشتن مسکین نمودی کنون اسرار ما را در فزودی چو میگویی که بد کردم بدی دان بدی از نفسخود هر دم بدی دان بدی کردی و اکنون راز ...
ای اهل قبور خاک گشتید و غبار هر ذره زهر ذره گرفتید کنار این خود چه سرابست که تاروز شمار بیخود شده اید بیخبر از همه کار
دوست گر باشد زیانکار ای پسر رو طمع زان دوست بردار ای پسر هر که می گوید بدی های تو فاش دوست مشمارش بدو همدم مباش دوستی هرگز مکن با باده خوار از چنان کس خویشتن را دور دار منعمی گر می...
کنون جبریل بیرون بر تو آدم که گستاخی ندارد او در این دم برون کن از بهشتم تا رود زود که تا گردم از او این بار خشنود برون شد آدم و حوا ز جنت فتاده هر دو اندر رنج و محنت فتاده هر دو د...
گه شوی دریا و گردی موج زن گه درآیی در میان مرد و زن گه گل و گه بلبل بستان شوی گه می و گه مستی مستان شوی گه درآیی همچو احمد سوی غار گه ببینی در معانی روی یار گه شوی قاضی و مفتی در ج...
آن ستوده رجال آن ربوده جلال آن صاحب دولت زمانه آن عالی همت یگانه آن مجرد شده از کینه وری شیخ وقت ممشاد دینوری پیر عهد بود و یگانه روزگار و ستوده بهمه کمالی و برگزیده به همه خصالی و...
عارفی واقف ز اصل هر علوم بعد من پیدا شود گوید به روم گر تو مست وحدتی زو گوش کن جام عرفان را ز دستش نوش کن او بنوشد او بپوشد از یقین از کف سلطان معنی شمس دین از همان جامی که من نوشی...
بر سر بالین بیماران گذر زانکه هست این سنت خیرالبشر تا توانی تشنه را سیراب کن در مجالس خدمت اصحاب کن خاطر ایتام را دریاب نیز تا ترا پیوسته حق دارد عزیز چون شود گریان یتیمی ناگهان عر...
