فَریدالدّین ابوحامِد محمّد عطّار نِیشابوری (۵۴۰ - ۶۱۸ قمری) یکی از عارفان و شاعران ایرانی بلندنام ادبیات فارسی در پایان سدهٔ ششم و آغاز سدهٔ هفتم است. او در سال ۵۴۰ هجری برابر با ۱۱۴۶ میلادی در نیشابور زاده شد. وی یکی از پرکارترین شاعران ایرانی به شمار میرود و بنا به نظر عارفان در زمینهٔ عرفانی از مرتبهای بالا برخوردار بودهاست.
چنان مدهوش عشق اندر فنا بود که گویی آن زمان عین لقا بود شده درخواب و خاموش اوفتاده چو مستان سخت بیهوش اوفتاده مگر معشوق او در خواب میدید درون خویشتن مهتاب میدید که معشوقش رخ اینجاگ...
آن سالک طریق تجرید آن سایر سبیل توحید آن ساکن حضیره قدس آن خازن ذخیره انس آن نقطه دایره آزادی وتدعالم ابوحمزه بغدادی رحمةالله علیه از طایفه کبار بود و از اجله ابرار و در کلام حظی ت...
مالک دینار مرد کار بود از ریاضت روز و شب بیمار بود گفت او را دختر وی ای پدر خود ز بیخوابی بود دردت مگر گفت مالک کی برحمت همنشین من زخواب خود همی باشم حزین زآنکه خواب غفلت از شیطان ...
مگر میکرد درویشی نگاهی در این دریای پر در الهی کواکب دید جمله در شب افروز که شب از نور ایشان بود چون روز تو گفتی اختران استادهاندی زبان با خاکیان بگشاده چندی که هان ای عاقلان هشیار...
آن عامل جد وجهد آن کامل نذر و عهد آن فرد فردانیت آن مرد وحدانیت آن مطلق عالم قید شیخ ابوعمرونجید رحمةالله علیه از کبار مشایخ وقت بود و از بزرگان اصحاب تصوف و درورع و معرفت و ریاضت ...
اندر آن سالی که طبعم گشت یار بود سال پانصد و هشتاد و چار سال عمر من ز صد بگذشته بود جمله اعضایم بدرد آغشته بود تخم نیکویی بکشتم در جهان وین چنین مظهر نوشتم در جهان سر غیبی کردم از ...
یکی هاتف مر او را داد آواز که ای درویش خوش میسوز و میساز بسوزان خویشتن درحضرت ما که تا یابی عیان قربت ما سما هرگز نداندراز ما او ولیکن پرده است آغاز ما او تو اینجاگه چنین حیران شده...
آن مشرف خواطر و اسرار آن مقبل اکابر و ابرار آن سفینه بحر عشق آن سکینه کوه صدق آن ازکون فارغ شیخ ابوالحسن الصایغ رحمةالله علیه در مصر مقیم بود و از بزرگان اهل تصوف و یگانه وقت بود و...
یکی پیری ز پیران گشت واصل مر او را گشت کل مقصود حاصل چنان شد کز همه عالم نهان شد درون خلوت دل جان جان شد شب و روزش به جز طاعت نبد کار ز کل قانع شده بر روی دلدار چنان واصل بد اندر خ...
آن معظم مسند و آیت آن موحد مقصد عنایت آن خضر کنز حقایق آن بحر رموز دقایق آن ورای صفت قابضی و باسطی قطب جهان ابوبکر واسطی رحمةالله علیه کامل ترین مشایخ عهد بود و شیخ الشیوخ عهد و وق...
چنین گفته ست شیخ مهنه آن پیر که حق دیدم یقین چون روغن و شیر چو روغن ناگهی پیدا نماید نمود شیر آلایش نماید جدا گردد مصفا مانده روغن حقیقت همچنین دان جان و هم تن خورش شاید یقین و هر ...
آن پرورده اسرار آن خوکرده انوار آن مفتی تقوی آن مهدی معنی آن ولی صفی شیخ وقت بوعلی ثقفی رحمةالله علیه امام وقت بود و عزیز روزگار و صحبت بوحفص و حمدون یافته و در نشابور تصوف ازو آشک...
چنین گفت است شبلی پیر عشاق که گردیدم بسی در گرد آفاق سلوکم بیحد و اندازه کردم که تا من مغز جان را تازه کردم نشان میجستم اندر عالم جان که تا بویی برم از راز پنهان نشان میجستمو چون ب...
آن صاحب همت آن ثابت امت آن کوه حلم آن بهر علم آن دولت باز ازلی و ابدی شیخ جعفر خلدی رحمةالله علیه عالم زمانه بود و در علم طریقت یگانه بود و از کبرای اصحاب جنید بود و از قدمای ایشان...
آن رنج کشیده مجاهده آن گنج گزیده مشاهده آن بحر حلم و دوستداری شیخ علی رودباری رحمةالله علیه رحمة واسعة از کاملان اهل طریقت بود و از اهل فتوت و ظریفترین پیران و عالمترین ایشان به عل...
شبی میگفت اکافی همین راز که یارب این حجاب آخر برانداز مسوزان بیش از این مر دوستانت بگو تا کی بود راز نهانت چنین پیدا چنین پنهان چرایی که با رندان دمادم آشنایی همه خاصان کشیدستی بزن...
یکی هاتف مر او را داد آواز که اکافی نکو گفتی ز آغاز کریمیم و رحیم و بردباریم کجا مر بندگان ضایع گذاریم چو ما داریم حکم لایزالی هر آنچه اندیشه میدارند حالی بدانیم آن همه از پیش اینج...
آن عالم ربانی آن حاکم حکم روحانی آن قدوه قافله عصمت آن نقطه دایره حکمت آن محرم صاحب سری شیخ ابوالحسن حصری رحمةالله علیه شیخ عراق بود و لسان وقت و حالی تمام داشت و عبارتی رفیع بصری ...
زبان بگشاد و گفت ای راز مطلق ابر حق میزنی اینجا اناالحق ابر حق میزنی اینجا یقین تو که هستی اولین و آخرین تو ابر حق میزنی دم نی ببازی که مرد عشق و صاحب درد رازی ابر حق میزنی این دم ...
آن متقی مشهور آن منتهی مذکور آن شیخ عالم اخلاص آن محرم حرم خاص آن مشتاق بی اختیار ابواسحق شهریار رحمةالله علیه یگانه عهد بود و نفسی موثر داشت و سخنی جان گیر و صدقی به غایت و سوزی ب...
بدان کانسان کامل انبیا بود ولی بهتر ز جمله مصطفی بود به عالم انبیا بسیار بودند نه جمله واقف اسرار بودند ولیکن شش پیمبر در طریقت شدند مأمور اسرار شریعت نخستین این ندا در داد آدم بگس...
بر سر خاکی زنی خوش میگریست گفت مجنونیش کاین گریه زچیست گفت چشمم تر دلم غمناک ماند زین جوان من که زیر خاک ماند گفت تو در خاکی او در خاک نیست کو کنون جز نور جان پاک نیست تا که در تن ...
چون ز لیلی گشت مجنون بی قرار روز و شب شد همچو گردون بی قرار خورد روز و خواب شب بدرود کرد دیده از دریای دل چون رود کرد پای در میدان رسوایی نهاد داغ دل بر عقل سودایی نهاد گفت یک روزش...
خواجه اکافی آن برهان دین گفت سنجر را که ای سلطان دین واجبم آید بتو دادن زکات زانکه تو درویش حالی در حیات گر ترا ملک وزری هست این زمان هست آن جمله ازان مردمان کرده از خلق حاصل آن هم...
